САБАҚ ЖОСПАРЫ

  ҚҰЗЫРЕТТІЛІКТЕРТЕР КАТАЛОГЫ

 

ТАҚЫРЫБЫ: Жылу қозғалтқыштары және қоршаған ортаны қорғау               

Базалық құзыреттілік: Оқи алу және түсінік айта отырып, практикада пайдалануға үйрету.Интернет материалдарын қолдану

 

 

Құрамды құзыреттілік: Логикалық ойлауға                                                                                                                      үйренеді. Өз бетімен жұмыс істеуге үйренеді.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Әдіс, амал, операция, құрал/цикл:

Даралап – саралап оқыту, топпен жұмыс істеуге дағдыландыру.

                         

 

 

Пәні: Физика
Сынып:   8 «в» сынып    М.Әуезов атындағы орта мектеп

Атырау обл. Индер ауданы. Индербор кенті

Оқытушы: Кабиев Файзолла Мәсекеұлы
 Дидактикалық дәреже/категория:
Базалық оқулық:   Физика және астрономия. 8 сынып.

Б.М.Дүйсембаев, Г.З.Байжасарова, А.А. Медетбекова

Электрондық оқулық

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Сабақтың мазмұны:
Жылу машиналары дегеніміз не? Олардың түрлерімен таныстыру.

(Іштен жану қозғалтқышы, бу турбинасы, реактивті қозғалтқыш, турбо-компрессорлы қозғалтқыш және тоңазытқыш). Осы құрылғылардың құрылысымен, тарихымен, оқымыстылардың аттарымен және еңбектерімен, қолданылу ауқымымен және жұмыс принциптерімен таныстыру. Төрт тактілі бір цилиндрлі жылу қозғалтқышының жұмыс істеу жүйесімен танысу (цилиндр, шатун(бұлғақ), кривошип(қосиін), поршень, коленвал(иінді білік), маховик(тегершік), клапандар(қақпақша), тұтандырғыш).  Төрт тактілі қозғалтқыш дегеніміз поршеньнің төрт жүрісі (кіргізу немесе сору, сығу, жұмыстық жүріс, шығару). Бу және газ турбиналарының құрылысы және жұмыс істеу принциптерімен таныстыру. Реактивті қозғалтқыштардың пайдаланылуы және тоңазытқыштың жұмысымен танысу. Жылу қозғалтқыштарының экологиялық әсері және олардың адамзат өміріне әкелетін пайдасы мен зияны туралы түсініктер беру. Жылу қозғалтқыштарының ПӘК-і. Қазқстан Республикасының экологияны сақтау жөніндегі іс-шаралары. ЭКСПО-2017.

 

   

Жылу қозғалтқыштары.  Жылу қозғалтқыштарының жұмыс істеу принципі.  Іштен жану қозғалтқышы.  Бу және газ турбиналары. Реактивті қозғалтқыштар. Тоңазытқыш машиналар.  Қоршаған ортаны қорғау.

   

ҰЙЫМДАСТЫРУ

 

 

 

 

 

 

Оқу тапсырмасы

БЛУМ бойынша

оку

тапсырмаларының

таксономиясы

(деңгей)

 

 

Уақыт минуттарда

 

 

 

Ұйымдастыру түрі / бағалау түрі

  Сабақтың жалпы уақыты: 45  
1 Сөйлемдерді еске түсір:

1. Термодинамиканың І заңы қалай тұжырымдалады? Математикалық өрнегін жазыңдар.

2. Неліктен бірінші ретті «мәңгі» жылу қоғалтқыштарын жасау мүмкін емес? Осы себепті қандай тұжырым жасалады?

3. Қазақстанның қай елді мекендерінде қандай отын қорлары бар және оны қандай мақсатта қолданады?

4. Газ ұлғайғанда қандай жұмыс атқарады? Қандай макропараметрлерді білесіңдер?

5. Изобаралық процесс үшін термодинамиканың бірінші заңы қалай тұжырымдалады және өрнегі қалай жазылады?

6. Изохоралық процесс үшін термодинамиканың бірінші заңы қалай тұжырымдалады және өрнегі қалай жазылады?

7. Изотермалық процесс үшін термодинамиканың бірінші заңы қалай тұжырымдалады және өрнегі қалай жазылады?

8. Адиабаталық процесс деп қандай процесті айтады?

9. Табиғаттағы процестердің қайтымсыздығы деген ұғымды қалай түсінесіңдер?

 

 

 

 

Білу

 

 

 

 

5  мин

 

 

 

 

Топпен жұмыс/өзін-өзі бағалайды

2 Презентациялар арқылы жаңа сабақтың мазмұны түсіндіріледі және талқыланады.

1.Жылу машиналарының қандай түрлерін білесіңдер? Жылу машиналарды жасау үшін еңбек еткен қандай ғалымдарды білесіңдер?

2. Іштен жану қозғалтқышы дегеніміз не? Қандай бөліктерден тұрады?

3. Жылу қозғалтқыштары қандай бөліктерден тұрады?

4. Іштен жану қозғалқышының жұмысы неше тактіден тұрады және олар қалай аталады?

5. Бу және газ турбиналары қандай бөліктерден тұрады және қайда қолданылады?

6. Реактивті қозғалтқыштар дегеніміз не және оларды қайда қолданады?

 

 

 

Түсіну

 

 

7 мин

 

 

Топпен жұмыс/ мұғалім бағалайды

3 Есептер шығару:

І топқа

1. Тұрақты 2 МПа қысымдағы газ 2л-ден 12 л-ге дейін ұлғая отырып, қанша жұмыс жасайды?

2. Газға қандай жылу мөлшерін бергенде оның ішкі энергиясы 45 кДж-ге артып және сонымен бірге ол 65 кДж жұмыс жасайды?

ІІ топқа

1. Тұрақты 300 Па қысымда көлемі  1 л-ден 3 л-ге дейін ұлғайған газдың жұмысын табыңдар.

2. Газға 20 кДж жылу мөлшерін бергенде, ол 30 кДж жұмыс жасады да, сонымен бірге оның ішкі энергиясы қаншаға өзгерді?

 

ІІІ топқа

1. Тұрақты 304 кПа қысымда көлемі 3 л-ден 10 л-ге дейін ұлғайған газдың жасаған жұмысын табыңдар.

2. Газ 135 кДж жылу мөлшерін алып, 100 кДж жұмыс жасады. Сонда оның ішкі энергиясы қаншаға өзгерді?

 

Қолдану

 

15 мин

 

Топпен жұмыс/мұғалім бағалайды

4 Жылу қозғалтқыштары және ЭКСПО – 2017

І топ(ақ қалпақ)    оптимистер (жылу қозғалтқышының және

ЭКСПО – 2017 пайдалы жақтары)

ІІ топ(қара қалпақ)     пессимистер  (жылу қозғалтқышының және ЭКСПО – 2017  зиянды жақтары)

ІІІ топ(көк қалпақ)   эксперттер (екі жақтың тұжырымдарына баға береді)

Талдау 8 мин Топтық жұмыс/мұғалім бағалайды.
5 Есептер шығару:

1. 18,9 МДж жұмысты орындау үшін 2 кг дизель отынын жағатын трактордың ПӘК-н анықтаңдар?

2.  Іштен жану қозғалтқышының пайдалы жұмысы 2,3*104 кДж болады Осы кезде 2 кг бензин жұмсады. Бұл қозғалтқыштың ПӘК-н табыңдар.

3.  Машинаның қозғалтқышында 0,23 ГДж(Гига=109) пайдалы жұмыс өндіру үшін 20 кг бензин жұмсалады. Осы қозғалтқыштың ПӘК-н табыңдар.

Жинақтау 6 мин Топпен жұмыс/ бірін – бірі бағалайды.
6 Рефлексия Бағалау 3 мин Рефлексия/мұғалім бағалайды.
7 Үйге тапсырма: § 22 – 26. 13 жаттығу №1-6   1 мин  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

І топ.

Сөйлемдерді еске түсір:

1 . Термодинамиканың І заңы қалай тұжырымдалады? Математикалық өрнегін жазыңдар.

  1. Қазақстанның қай елді мекендерінде қандай отын қорлары бар және оны қандай мақсатта қолданады?
  2. Изохоралық процесс үшін термодинамиканың бірінші заңы қалай тұжырымдалады және өрнегі қалай жазылады?

 

ІІ топ

Сөйлемдерді еске түсір:

  1. Неліктен бірінші ретті «мәңгі» жылу қоғалтқыштарын жасау мүмкін емес? Осы себепті қандай тұжырым жасалады?
  2. Газ ұлғайғанда қандай жұмыс атқарады? Қандай макропараметрлерді білесіңдер?
  3. Адиабаталық процесс деп қандай процесті айтады?

 

 

ІІІ топ

Сөйлемдерді еске түсір:

  1. Изобаралық процесс үшін термодинамиканың бірінші заңы қалай тұжырымдалады және өрнегі қалай жазылады?
  2. Изотермалық процесс үшін термодинамиканың бірінші заңы қалай тұжырымдалады және өрнегі қалай жазылады?
  3. Табиғаттағы процестердің қайтымсыздығы деген ұғымды қалай түсінесіңдер?

 

І топ

 

1.Жылу машиналарының қандай түрлерін білесіңдер? Жылу машиналарды жасау үшін еңбек еткен қандай ғалымдарды білесіңдер?

  1. Іштен жану қозғалтқышы дегеніміз не? Қандай бөліктерден тұрады?
  2. Жылу қозғалтқыштары қандай бөліктерден тұрады?
  3. Іштен жану қозғалқышының жұмысы неше тактіден тұрады және олар қалай аталады?
  4. Бу және газ турбиналары қандай бөліктерден тұрады және қайда қолданылады?
  5. Реактивті қозғалтқыштар дегеніміз не және оларды қайда қолданады?

 

ІІ топ

1.Жылу машиналарының қандай түрлерін білесіңдер? Жылу машиналарды жасау үшін еңбек еткен қандай ғалымдарды білесіңдер?

  1. Іштен жану қозғалтқышы дегеніміз не? Қандай бөліктерден тұрады?
  2. Жылу қозғалтқыштары қандай бөліктерден тұрады?
  3. Іштен жану қозғалқышының жұмысы неше тактіден тұрады және олар қалай аталады?
  4. Бу және газ турбиналары қандай бөліктерден тұрады және қайда қолданылады?
  5. Реактивті қозғалтқыштар дегеніміз не және оларды қайда қолданады?

 

ІІІ топ

1.Жылу машиналарының қандай түрлерін білесіңдер? Жылу машиналарды жасау үшін еңбек еткен қандай ғалымдарды білесіңдер?

  1. Іштен жану қозғалтқышы дегеніміз не? Қандай бөліктерден тұрады?
  2. Жылу қозғалтқыштары қандай бөліктерден тұрады?
  3. Іштен жану қозғалқышының жұмысы неше тактіден тұрады және олар қалай аталады?
  4. Бу және газ турбиналары қандай бөліктерден тұрады және қайда қолданылады?
  5. Реактивті қозғалтқыштар дегеніміз не және оларды қайда қолданады?

 

 

Есептер шығару:

І топқа

  1. Тұрақты 2 МПа қысымдағы газ 2л-ден 12 л-ге дейін ұлғая отырып, қанша жұмыс жасайды?
  2. Газға қандай жылу мөлшерін бергенде оның ішкі энергиясы 45 кДж-ге артып және сонымен бірге ол 65 кДж жұмыс жасайды?

 

 

Есептер шығару:

ІІ топқа

  1. Тұрақты 300 Па қысымда көлемі 1 л-ден 3 л-ге дейін ұлғайған газдың жұмысын табыңдар.
  2. Газға 20 кДж жылу мөлшерін бергенде, ол 30 кДж жұмыс жасады да, сонымен бірге оның ішкі энергиясы қаншаға өзгерді?

 

 

Есептер шығару:

ІІІ топқа

  1. Тұрақты 304 кПа қысымда көлемі 3 л-ден 10 л-ге дейін ұлғайған газдың жасаған жұмысын табыңдар.
  2. Газ 135 кДж жылу мөлшерін алып, 100 кДж жұмыс жасады. Сонда оның ішкі энергиясы қаншаға өзгерді?

 

Ақ қалпақтар оптимистер (жылу қозғалтқышының және ЭКСПО – 2017 пайдалы жақтары)

 

Қара қалпақтар пессимистер (жылу қозғалтқышының және ЭКСПО – 2017  зиянды жақтары)

 

Көк қалпақтар эксперттер (екі жақтың тұжырымдарына баға береді)

Есептер шығару:

  1. 18,9 МДж жұмысты орындау үшін 2 кг дизель отынын жағатын трактордың ПӘК-н анықтаңдар?
  2. Іштен жану қозғалтқышының пайдалы жұмысы 2,3*104 кДж болады Осы кезде 2 кг бензин жұмсады. Бұл қозғалтқыштың ПӘК-н табыңдар.
  3. Машинаның қозғалтқышында 0,23 ГДж(Гига=109) пайдалы жұмыс өндіру үшін 20 кг бензин жұмсалады. Осы қозғалтқыштың ПӘК-н табыңдар.

Есептер шығару:

  1. 18,9 МДж жұмысты орындау үшін 2 кг дизель отынын жағатын трактордың ПӘК-н анықтаңдар?
  2. Іштен жану қозғалтқышының пайдалы жұмысы 2,3*104 кДж болады Осы кезде 2 кг бензин жұмсады. Бұл қозғалтқыштың ПӘК-н табыңдар.
  3. Машинаның қозғалтқышында 0,23 ГДж(Гига=109) пайдалы жұмыс өндіру үшін 20 кг бензин жұмсалады. Осы қозғалтқыштың ПӘК-н табыңдар.

Есептер шығару:

  1. 18,9 МДж жұмысты орындау үшін 2 кг дизель отынын жағатын трактордың ПӘК-н анықтаңдар?
  2. Іштен жану қозғалтқышының пайдалы жұмысы 2,3*104 кДж болады Осы кезде 2 кг бензин жұмсады. Бұл қозғалтқыштың ПӘК-н табыңдар.
  3. Машинаның қозғалтқышында 0,23 ГДж(Гига=109) пайдалы жұмыс өндіру үшін 20 кг бензин жұмсалады. Осы қозғалтқыштың ПӘК-н табыңдар.